ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലത്തിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്ന, ജലത്തിലെ തിരമാലകൾക്ക് സമാനമായി ദീർഘവൃത്താകൃതിയിൽ (elliptical motion) ചലിക്കുന്ന ഒരു തരം ഉപരിതല ഭൂകമ്പ തരംഗമാണ് റെയ്ലീ തരംഗങ്ങൾ (Rayleigh waves). ഭൂകമ്പങ്ങളിൽ ഉണ്ടാകുന്ന ഏറ്റവും വിനാശകരമായ തരംഗങ്ങളിൽ ഒന്നാണിത്. ഇവ ഭൂമിയുടെ ഉള്ളിലൂടെയല്ല, മറിച്ച് ഉപരിതലത്തിലൂടെ മന്ദഗതിയിൽ സഞ്ചരിച്ച് വലിയ കുലുക്കങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുന്നു. 1885-ൽ ലോർഡ് റെയ്ലീയാണ് റെയ്ലീ തരംഗങ്ങളുടെ അസ്തിത്വം പ്രവചിച്ചത് , അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേരിലാണ് അവ അറിയപ്പെടുന്നത്.
ഖരവസ്തുക്കളുടെ ഉപരിതലത്തിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്ന ഒരു തരം ഉപരിതല ശബ്ദ തരംഗമാണ് റെയ്ലീ തരംഗങ്ങൾ. പ്രാദേശികവൽക്കരിച്ച ആഘാതം അല്ലെങ്കിൽ പീസോ-ഇലക്ട്രിക് ട്രാൻസ്ഡക്ഷൻ പോലുള്ള പല തരത്തിൽ അവ വസ്തുക്കളിൽ ഉത്പാദിപ്പിക്കാൻ കഴിയും, കൂടാതെ വൈകല്യങ്ങൾ കണ്ടെത്തുന്നതിനുള്ള നോൺ-ഡിസ്ട്രക്റ്റീവ് പരിശോധനയിൽ ഇവ പതിവായി ഉപയോഗിക്കുന്നു . ഭൂകമ്പങ്ങൾ മൂലം ഭൂമിയിൽ ഉണ്ടാകുന്ന ഭൂകമ്പ തരംഗങ്ങളുടെ ഭാഗമാണ് റെയ്ലീ തരംഗങ്ങൾ . പാളികളായി നയിക്കപ്പെടുമ്പോൾ അവയെ ലാം തരംഗങ്ങൾ , റെയ്ലീ-ലാം തരംഗങ്ങൾ അല്ലെങ്കിൽ സാമാന്യവൽക്കരിച്ച റെയ്ലീ തരംഗങ്ങൾ എന്ന് വിളിക്കുന്നു .
ഭൂകമ്പശാസ്ത്രത്തിൽ , റെയ്ലീ തരംഗങ്ങൾ (“ഗ്രൗണ്ട് റോൾ” എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു) ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട തരം ഉപരിതല തരംഗമാണ്, അവ (ഭൂകമ്പങ്ങൾക്ക് പുറമെ) ഉത്പാദിപ്പിക്കപ്പെടാം, ഉദാഹരണത്തിന്, സമുദ്ര തിരമാലകൾ , സ്ഫോടനങ്ങൾ, റെയിൽവേ ട്രെയിനുകൾ, കര വാഹനങ്ങൾ, അല്ലെങ്കിൽ ഒരു സ്ലെഡ്ജ്ഹാമർ ആഘാതം എന്നിവയിലൂടെ.
റെയ്ലീ തരംഗങ്ങളുടെ പ്രധാന സവിശേഷതകൾ:
- ചലന രീതി:ജലത്തിലെ തരംഗങ്ങളെപ്പോലെ, റെയ്ലീ തരംഗങ്ങളും ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലത്തിലെ കണങ്ങളെ പിന്നോക്ക ദീർഘവൃത്താകൃതിയിൽ (retrograde elliptical motion) ചലിപ്പിക്കുന്നു.
- ഉത്ഭവം:ഭൂകമ്പങ്ങൾ ഉണ്ടാകുമ്പോൾ പുറംതോടിന്റെ ഉപരിതലത്തിൽ ഇവ രൂപപ്പെടുന്നു.
- വേഗത:ഇവ P-തരംഗങ്ങളേക്കാളും S-തരംഗങ്ങളേക്കാളും സാവധാനത്തിലാണ് സഞ്ചരിക്കുന്നത്.
- ഉപയോഗം:ഭൂകമ്പ മാപിനികളിൽ (seismograph) ഇവ വ്യക്തമായി രേഖപ്പെടുത്തപ്പെടുന്നു. കൂടാതെ, വസ്തുക്കളിലെ തകരാറുകൾ കണ്ടെത്തുന്നതിനായി (non-destructive testing) എഞ്ചിനീയറിംഗിലും ഇവ ഉപയോഗിക്കുന്നു.
- ചരിത്രം:ലോർഡ് റെയ്ലി (Lord Rayleigh) ആണ് ഈ തരംഗങ്ങളെക്കുറിച്ച് ആദ്യമായി വിവരിച്ചത്.
ചുരുക്കത്തിൽ, ഭൂകമ്പ സമയത്ത് കെട്ടിടങ്ങളെയും മറ്റും കുലുക്കി വലിയ നാശനഷ്ടങ്ങൾ വരുത്തുന്നത് പ്രധാനമായും ഈ തരംഗങ്ങളാണ്.
