ഏറിനൈറ്റ് ഒരു അപൂർവ ധാതുവാണ്. സ്പാനിഷ് പൈറീനീസ് ദ്വീപുകളായ ഹ്യൂസ്ക, ലെയ്ഡ എന്നിവിടങ്ങളിലെ നിരവധി നിക്ഷേപങ്ങളിൽ ഇത് കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട് , അതുപോലെ എസ്റ്റോപിനാൻ ഡെൽ കാസ്റ്റില്ലോ, കാംപോറെൽസ് , ജൂസു, ടാർടാരിയു എന്നിവിടങ്ങളിലും ഇത് കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഫ്രാൻസിൽ, ലാൻഡസിലെ സെന്റ് പെൻഡലോണിൽ നിന്ന് ഈ സ്ഥലം പ്രധാനമാണ്. പല പള്ളികളിലെയും റോമനെസ്ക് പെയിന്റിംഗുകളിലും, സാൻ ക്ലെമെന്റെ ഡി ടാഹുള്ളിലെ പള്ളിയിലെ പാന്റോക്രാറ്റർ ഉൾപ്പെടെ ചില ഫ്രഞ്ചിലും ഏറിനൈറ്റ് ഒരു നീല പിഗ്മെന്റായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു
എറിനൈറ്റ് (Aerinite) എന്നത് നീലകലർന്ന ധൂമ്രനൂൽ (blue-violet) നിറമുള്ള ഒരു അപൂർവ്വ ഇനോസിലിക്കേറ്റ് ധാതുവാണ്. സ്പെയിനിൽ കണ്ടെത്തിയ ഈ ധാതുവിന് ‘ആകാശ നീല’ എന്നർത്ഥം വരുന്ന “എറിനോസ്” (Aerinos) എന്ന ഗ്രീക്ക് വാക്കിൽ നിന്നാണ് ആ പേര് ലഭിച്ചത്. ഡോളറൈറ്റുകളിലെ കുറഞ്ഞ താപനിലയുള്ള ജലവൈദ്യുത പരിവർത്തനത്തിൽ (hydrothermal alteration) ഇത് രൂപപ്പെടുന്നു.
“അന്തരീക്ഷം” അല്ലെങ്കിൽ “ആകാശനീലം” എന്നർത്ഥം വരുന്ന “എറിനോസ്” എന്ന ഗ്രീക്ക് മൂലത്തിൽ നിന്നാണ് ഇതിന്റെ പേര് വന്നത് സ്പെയിനിലെ അരഗോണിൽ നിന്ന് ലഭിച്ച വ്രോക്ലാവ് മ്യൂസിയത്തിലെ ഒരു മാതൃകയിൽ നിന്നാണ് ലസൗൾക്സ് (1876) ഇത് ആദ്യമായി വിവരിച്ചത്. 1882-ൽ, ഭൂഗർഭശാസ്ത്രജ്ഞനായ ലൂയിസ് മരിയാനോ വിഡാൽ, ഹ്യൂസ്കയിലെ (സ്പെയിൻ) നിലവിൽ എസ്റ്റോപിനാൻ ഡെൽ കാസ്റ്റിലോ മുനിസിപ്പാലിറ്റിയുടെ ഭാഗമായ കാസെറാസ് ഡെൽ കാസ്റ്റിലോയിൽ ഈ ധാതു കണ്ടെത്തി.
എയറിനൈറ്റിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ സവിശേഷത അത് പ്ലിയോക്രോയിക് ആണ് എന്നതാണ്. അതായത്, നോക്കുന്ന കോണിന് അനുസരി ച്ച് ഇതിന്റെ നിറം മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കും. ഒരു വശത്ത് കടും നീലയായി തോന്നുന്ന ഭാഗം മറ്റൊരു വശത്തുനിന്ന് നോക്കുമ്പോൾ നിറമില്ലാത്തതായി അനുഭവപ്പെടും. ഇതിന് പിന്നിലെ ശാസ്ത്രം അത്യന്തം സങ്കീർണമാണ്. ധാതുവിനു ള്ളിലെ ഇരുമ്പ് അയോണുകൾ തമ്മിലുള്ള ഇലക്ട്രോൺ കൈമാറ്റമാണ് ഈ കടും നീല നിറത്തിന് കാരണം. പ്രകാശം ഈ ധാതുവിൽ തട്ടുമ്പോൾ, ഈ ഇലക്ട്രോൺ കൈമാറ്റ പ്രക്രിയ മൂലം പ്രകാശത്തിന്റെ ചില തരംഗദൈർഘ്യങ്ങൾ ആഗിരണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. ഇതാണ് നമുക്ക് ആ ആകർഷകമായ നീലനിറം സമ്മാനിക്കുന്നത്.
ദശലക്ഷക്കണക്കിന് മൈക്രോസ്കോപ്പിക് ഫൈബറുകൾ ചേർന്നാണ് ഇത് നിർമിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. ഈ നാരുകൾക്ക് ഒരു മില്ലിമീറ്ററിന്റെ പതിനായിരത്തിലൊന്ന് മാത്രമാണ് വീതിയുള്ളത്. ഈ നാരുകൾക്കിടയിലൂടെ ഇരുമ്പ് അയോണുകളുടെ ചങ്ങലകൾ കടന്നുപോകുന്നു. ഈ ചങ്ങലകളിലൂടെയുള്ള ഇലക്ട്രോൺ സഞ്ചാരമാണ് കല്ലിന് ‘ആകാശ നീലിമ’ നൽകുന്നത്..
എറിനൈറ്റ് ധാതുവിൻ്റെ പ്രധാന സവിശേഷതകൾ:
- നിറം: നീല-ധൂമ്രനൂൽ (Blue-Violet).
- കാഠിന്യം: മോഹ്സ് സ്കെയിലിൽ (Mohs scale) 3.
- ഘടന: നാരുകളുള്ളതോ (fibrous) ഒതുക്കമുള്ളതോ (compact) ആയ പിണ്ഡമായി കാണപ്പെടുന്നു.
- പ്രത്യേകത: ഇതിന് ഇരുണ്ട, വിട്രിയസ് (vitreous) തിളക്കമുണ്ട്.
- സ്ഥലം: സ്പെയിനിലെ അരഗോണിലാണ് ഇത് പ്രധാനമായും കണ്ടെത്തിയത്.
- അനുബന്ധ ധാതുക്കൾ: പ്രീഹ്നൈറ്റ്, സ്കോളൈറ്റ്, മെസോലൈറ്റ് എന്നിവയ്ക്കൊപ്പം ഇത് കാണപ്പെടുന്നു. ഇത് പ്രധാനമായും ഒരു കളക്ടർ ധാതുവായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. (അപൂർവ്വ ധാതുക്കൾ (Apoorva Dhaatukkal – Rare Minerals) or ശേഖരണ ധാതുക്കൾ (Shekharana Dhaatukkal – Collection Minerals)
