കർണാടകയിലെ മാണ്ഡ്യ ജില്ലയിൽ ശ്രീരംഗപട്ടണത്തിനടുത്തുള്ള ഗഞ്ചം ഗ്രാമത്തിൽ കാവേരി നദിക്കരയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന പ്രസിദ്ധമായ ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് ശ്രീ നിമിഷാംബ ക്ഷേത്രം. പാർവതി ദേവിയുടെ അവതാരമായ നിമിഷാംബ ദേവിയാണ് ഇവിടുത്തെ പ്രധാന പ്രതിഷ്ഠ. ഭക്തരുടെ പ്രയാസങ്ങൾ ഒരു നിമിഷം കൊണ്ട് ഇല്ലാതാക്കാൻ ദേവിക്ക് കഴിയും എന്നാണ് പ്രധാന വിശ്വാസം.
മാണ്ഡ്യ ജില്ലയിലെ ശ്രീരംഗപട്ടണത്തിനടുത്തുള്ള നിമിഷാംബ ക്ഷേത്രം, പാർവതി ദേവിയുടെ അവതാരമായ നിമിഷാംബ ദേവിക്ക് സമർപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു പുണ്യക്ഷേത്രമാണ്. കാവേരി നദിയുടെ തീരത്ത് മനോഹരമായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഈ ക്ഷേത്രം, ദേവി തന്റെ ഭക്തരുടെ ആഗ്രഹങ്ങൾ തൽക്ഷണം നിറവേറ്റുന്നു എന്ന തദ്ദേശീയ വിശ്വാസത്തിന് പേരുകേട്ടതാണ് – അതിനാൽ നിമിഷ (ഒരു മിനിറ്റ് അല്ലെങ്കിൽ തൽക്ഷണം) എന്നതിൽ നിന്നാണ് ഈ പേര് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്. ഒഴുകുന്ന നദിയുടെ അരികിൽ ഇത് ശാന്തമായ ഒരു ആത്മീയ വിശ്രമം പ്രദാനം ചെയ്യുന്നു.
- പേരിന്റെ അർത്ഥം: ‘നിമിഷം’ (ഒരു മിനിറ്റ്) എന്ന വാക്കിൽ നിന്നുമാണ് നിമിഷാംബ എന്ന പേരുണ്ടായത്. ഭക്തരുടെ ആഗ്രഹങ്ങൾ തൽക്ഷണം സാധിച്ചു കൊടുക്കുന്നവളാണ് ദേവി.
- ചരിത്രം: ഏകദേശം 400 വർഷം പഴക്കമുള്ളതാണ് ഈ ക്ഷേത്രം. കർണാടകയിലെ ശ്രീരംഗപട്ടണത്തിന് പുറമേ, ബാംഗ്ലൂരിലെ രാജരാജേശ്വരി നഗറിലും കേരളീയ വാസ്തുവിദ്യയിൽ നിർമ്മിച്ച മറ്റൊരു പ്രശസ്തമായ നിമിഷാംബ ക്ഷേത്രമുണ്ട്.
- മറ്റു പ്രതിഷ്ഠകൾ: ദേവിയുടെ ശ്രീകോവിലിനോട് ചേർന്ന് അക്ഷീശ്വരൻ (ശിവൻ), ലക്ഷ്മി നാരായണൻ, ഗണപതി, ഹനുമാൻ എന്നിവരുടെ പ്രതിഷ്ഠകളും ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ട്.
- വഴിപാടുകൾ: ദേവിയെ പ്രീതിപ്പെടുത്താനായി ഭക്തർ പ്രധാനമായും നാരങ്ങാമാലകൾ സമർപ്പിക്കാറുണ്ട്.
- ഉത്ഭവ ഐതിഹ്യം: മൈസൂരിലെ രാജാ വോഡയാർ (1610–1617 CE) ആണ് ഈ ക്ഷേത്രം നിർമ്മിച്ചതെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു .
- തൽക്ഷണ ദാനം: ദേവി വളരെ ശക്തയാണ്, ഭക്തരുടെ പ്രാർത്ഥന ഒരു നിമിഷത്തിനുള്ളിൽ (ഒരു മിനിറ്റ്) നിറവേറ്റുന്നു എന്ന വിശ്വാസത്തിൽ നിന്നാണ് നിമിഷാംബ എന്ന പേര് വന്നത്.
- സ്ഥലം: ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ ശ്രീരംഗപട്ടണ കോട്ടയുടെ ഒരു കാലത്ത് അഭിവൃദ്ധി പ്രാന്തപ്രദേശമായിരുന്ന ഗഞ്ചം എന്ന ചെറിയ പട്ടണത്തിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.
- പ്രത്യേക വഴിപാടുകൾ: ദേവിയുടെ ആഗ്രഹങ്ങൾ വേഗത്തിൽ സാധിച്ചു തരുന്നതിനായി ഭക്തർ പലപ്പോഴും ഒരു പ്രത്യേക പ്രാർത്ഥനയും ഒരു കടലാസിൽ എഴുതിയ മൂലമന്ത്രവും സമർപ്പിക്കാറുണ്ട്.
സന്ദർശിക്കേണ്ട സ്ഥലങ്ങൾ
- നിമിഷാംബ ക്ഷേത്രം: ദേവിക്ക് സമർപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന പ്രധാന നദീതീര ക്ഷേത്രം.
- കാവേരി നദീതീരങ്ങൾ: ഒഴുകുന്ന നദിയിലേക്ക് നയിക്കുന്ന മനോഹരമായ, ശാന്തമായ പടികൾ, ശാന്തമായ ധ്യാനത്തിന് അനുയോജ്യം.
- ശ്രീ രംഗനാഥസ്വാമി ക്ഷേത്രം: ശ്രീരംഗപട്ടണത്തിലെ പ്രധാന ക്ഷേത്രം (സമീപത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു).
- ദരിയ ദൗലത്ത് ബാഗ്: ശ്രീരംഗപട്ടണത്തിലെ ടിപ്പു സുൽത്താൻ്റെ മനോഹരമായ വേനൽക്കാല കൊട്ടാരം.







