ശരീരത്തിൽ അമിതമായി സെലിനിയം അടിഞ്ഞുകൂടുന്നത് മൂലമുണ്ടാകുന്ന അവസ്ഥയാണ് സെലിനോസിസ് (Selenosis). ശരീരത്തിൽ സെലീനിയം (Selenium) എന്ന ധാതു അമിതമാകുമ്പോൾ ഉണ്ടാകുന്ന വിഷബാധയാണ്. ഇത് പ്രധാനമായും സെലീനിയം അടങ്ങിയ ഭക്ഷണങ്ങൾ അമിതമായി കഴിക്കുന്നത് കൊണ്ടോ, സപ്ലിമെന്റുകൾ കൂടിയ അളവിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നത് കൊണ്ടോ ഉണ്ടാകാം.
ആരോഗ്യത്തിൽ സെലിനിയത്തിന്റെ പങ്ക് ആദ്യം വിഷാംശമുള്ളതായി തിരിച്ചറിഞ്ഞത് അതിന്റെ പ്രതികൂല ഫലങ്ങൾ തിരിച്ചറിഞ്ഞപ്പോഴാണ്. ഒരു സൂക്ഷ്മ മൂലകമായതിനാൽ, അതിന്റെ പ്രധാന ശാരീരിക പങ്ക് നിലനിർത്താൻ ഒരു ചെറിയ അളവ് മാത്രമേ ആവശ്യമുള്ളൂ. 0.005 mg/kg ശരീരഭാരത്തിന്റെ/ദിവസത്തെ റഫറൻസ് ഡോസ് അടിസ്ഥാനമാക്കി, പ്രതിദിനം 55 മൈക്രോഗ്രാം (µg) ആണ് ശുപാർശ ചെയ്യുന്ന ഭക്ഷണക്രമം.. ശിശുക്കൾക്ക് സെലിനിയം സപ്ലിമെന്റേഷൻ നൽകരുതെന്ന് ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടത് പ്രധാനമാണ്.
സെലിനോസിസിൻ്റെ പ്രധാന ലക്ഷണങ്ങൾ:
- ആദ്യകാല ലക്ഷണങ്ങൾ:വായിൽ ലോഹ രുചി (metallic taste), ശ്വാസത്തിൽ വെളുത്തുള്ളിയുടെ ഗന്ധം.
- ചർമ്മവും മുടിയും:മുടി കൊഴിച്ചിൽ (alopecia), നഖങ്ങൾ പൊട്ടുകയോ വികൃതമാവുകയോ ചെയ്യുക, ചർമ്മത്തിൽ തിണർപ്പ്.
- ദഹനേന്ദ്രിയം:ഓക്കാനം, ഛർദ്ദി, വയറിളക്കം, വയറുവേദന.
- നാഡീവ്യൂഹം:അമിതമായ ക്ഷീണം, ക്ഷോഭം, കൈകാലുകളിൽ മരവിപ്പ് അല്ലെങ്കിൽ തരിപ്പ് (paresthesia).
- മറ്റ് ലക്ഷണങ്ങൾ:പല്ലിൻ്റെ നിറവ്യത്യാസം, സന്ധി വേദന, പെട്ടെന്നുള്ള ദേഷ്യം.
ഇത്തരം ലക്ഷണങ്ങൾ കണ്ടാൽ ഉടൻ തന്നെ ഒരു ഡോക്ടറെ കണ്ട് രക്തപരിശോധനയിലൂടെ സെലിനിയത്തിൻ്റെ അളവ് പരിശോധിക്കേണ്ടതാണ്. കൃത്യമായ ബയോകെമിക്കൽ അല്ലെങ്കിൽ പ്രീക്ലിനിക്കൽ പാരാമീറ്ററുകൾ ഇല്ലാത്തതിനാൽ, നിലവിൽ മനുഷ്യരിൽ സെലിനോസിസിന്റെ സവിശേഷതകളുടെ സാന്നിധ്യത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് സെലിനിയം വിഷാംശം നിർണ്ണയിക്കുന്നത്.
അക്യൂട്ട് ടോക്സിസിറ്റി, അക്യൂട്ട് റെസ്പിറേറ്ററി ഡിസ്ട്രസ് സിൻഡ്രോം, മയോകാർഡിയൽ ഇൻഫ്രാക്ഷൻ, വൃക്കസംബന്ധമായ പരാജയം, ടാക്കിക്കാർഡിയ, മുഖം ചുവക്കുന്നത് തുടങ്ങിയ വാസ്കുലർ ലക്ഷണങ്ങൾ, വിറയൽ, ക്ഷോഭം, മ്യാൽജിയ എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ന്യൂറോളജിക്കൽ സവിശേഷതകൾ എന്നിവയാൽ പ്രകടമാകുന്നു. ടി-വേവ് ഇൻവേർഷൻ, ക്യുടി ദീർഘിപ്പിക്കൽ തുടങ്ങിയ എക്കോകാർഡിയോഗ്രാം (ഇസിജി) അസാധാരണത്വങ്ങൾ പലപ്പോഴും കാണപ്പെടുന്നു, പലപ്പോഴും റിഫ്രാക്ടറി ഹൈപ്പോടെൻഷന്റെ ഫലമായി മരണം സംഭവിക്കുന്നു.
കാരണങ്ങൾ (Causes)
- അമിതമായ സപ്ലിമെന്റ് ഉപയോഗം:ഡോക്ടറുടെ നിർദ്ദേശമില്ലാതെ സെലീനിയം ഗുളികകൾ കഴിക്കുന്നത്.
- ഭക്ഷണം:ബ്രസീൽ നട്സ് (Brazil nuts) പോലുള്ള സെലീനിയം ധാരാളമായി അടങ്ങിയ ആഹാരം ദിവസവും അമിതമായി കഴിക്കുന്നത്.
- മലിനമായ വെള്ളം/മണ്ണ്:സെലീനിയം കൂടിയ മണ്ണിൽ വളരുന്ന ചെടികൾ.
പ്രതിവിധികൾ (Preventive Measures)
- ദിവസവും 55 മൈക്രോഗ്രാമിൽ (mcg) കൂടുതൽ സെലീനിയം ആവശ്യമില്ല. 400 mcg-ൽ അധികമാകുന്നത് വിഷബാധയ്ക്ക് കാരണമാകും.
- ഭക്ഷണക്രമത്തിൽ ശ്രദ്ധ പുലർത്തുക, പ്രത്യേകിച്ചും ബ്രസീൽ നട്സ് പരിമിതമായി ഉപയോഗിക്കുക.
- മുടി അമിതമായി കൊഴിയുകയോ മറ്റ് ലക്ഷണങ്ങൾ കണ്ടുതുടങ്ങുകയോ ചെയ്താൽ ഉടൻ തന്നെ ഒരു ഡോക്ടറെ കണ്ട് പരിശോധന നടത്തുക.
