തിരുവിതാംകൂർ രാജകുടുംബവുമായി അടുത്ത ബന്ധമുള്ള ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ ശ്രീപത്മനാഭ സ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിൽ ആഘോഷിക്കുന്ന പ്രമുഖ വാർഷിക ഉത്സവങ്ങളിലൊന്നാണ് പൈങ്കുനി ഉത്സവം. തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന, നൂറ്റാണ്ടുകൾ പഴക്കമുള്ള ചരിത്രമുള്ള ഈ ക്ഷേത്രം, പഴയ നാട്ടുരാജ്യമായ തിരുവിതാംകൂറിന്റെ സാംസ്കാരികവും ആത്മീയവുമായ പൈതൃകത്തിൽ ഒരു പ്രധാന സ്ഥാനം വഹിക്കുന്നു.
പത്ത് ദിവസത്തെ വിപുലമായ ആഘോഷങ്ങളുടെയും ആചാരങ്ങളുടെയും ആരംഭം സൂചിപ്പിക്കുന്ന കൊടിയേറ്റ്, ആചാരപരമായ പതാക ഉയർത്തൽ എന്നിവയോടെയാണ് ഉത്സവം ആരംഭിക്കുന്നത്. മാർച്ച്, ഏപ്രിൽ മാസങ്ങളിൽ നടക്കുന്ന പൈങ്കുനിയിൽ, ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കൻ കവാടത്തിൽ പാണ്ഡവരുടെയും – മഹാഭാരതത്തിലെ പാണ്ഡുവിന്റെ അഞ്ച് പുത്രന്മാരുടെയും – കൂറ്റൻ ഫൈബർഗ്ലാസ് രൂപങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കുന്നു. ഉത്സവത്തിന്റെ പരമ്പരാഗത ആചാരങ്ങളുടെ ഭാഗമായി ഈ രൂപങ്ങൾ മഴദേവനായ ഇന്ദ്രനെ പ്രീതിപ്പെടുത്തുന്നുവെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു.
ഉത്സവത്തിന്റെ ഓരോ ദിവസവും പ്രത്യേക ആചാരങ്ങളും വഴിപാടുകളും കൊണ്ട് സവിശേഷത പുലർത്തുന്നു. പൈങ്കുനിയുടെ പ്രധാന ആകർഷണങ്ങളിലൊന്നാണ് ഒൻപതാം ദിവസം ഫോർട്ട് ഏരിയയിലെ വേട്ടക്കൊരുമകൻ ക്ഷേത്രത്തിന് സമീപം തിരുവിതാംകൂർ രാജകുടുംബത്തിന്റെ തലവൻ നടത്തുന്ന പള്ളിവേട്ട (രാജകീയ വേട്ട) ആചാരം. കാലങ്ങളായി നിലനിർത്തിവരുന്ന രാജകീയ പാരമ്പര്യങ്ങളെയും ആചാരങ്ങളെയും പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്ന ഒരു പ്രതീകാത്മക വേട്ടയാണിത്.
ശ്രീപദ്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിലെ ആറാട്ടിൻ്റെ പ്രത്യേകത,പഴയ തിരുവിതാംകൂർ രാജകുടുംബത്തിലെ പ്രധാനി തൻ്റെ പരമ്പരാഗത വസ്ത്രങ്ങൾ അണിഞ്ഞ് ഘോഷയാത്രയിൽ വിഗ്രഹങ്ങളെ അകമ്പടി സേവിക്കുന്നു എന്നതാണ്. പള്ളിവേട്ട സമയത്ത് രാജകുടുംബത്തലവൻ വില്ലും അമ്പും ഉപയോഗിച്ച് ഇളം തേങ്ങ എറിയുന്നു. മഹാവിഷ്ണു (ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ അധിപനായ ദേവൻ) അസുരനെ വേട്ടയാടുന്നതിൻ്റെ പ്രതീകമായ ഈ ആചാരം തിരുവനന്തപുരം കോട്ടയ്ക്കുള്ളിലെ സുന്ദരവിലാസം കൊട്ടാരത്തിന് മുന്നിൽ നടക്കുന്നു. ആറാട്ടിൻ്റെ തലേദിവസമാണ് പള്ളിവേട്ട നടക്കുന്നത്.
ആറാട്ടു ഘോഷയാത്രയോടെയാണ് ഉത്സവം അവസാനിക്കുന്നത്, ആചാരപരമായി വിഗ്രഹങ്ങൾ കടലിൽ നിമജ്ജനം ചെയ്യുന്നതിനായി ശംഖുമുഖം ബീച്ചിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകുന്ന ഒരു മഹത്തായ പരിപാടിയാണിത്. രാജാവ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള തിരുവിതാംകൂർ രാജകുടുംബത്തിലെ പുരുഷന്മാർ ദേവതകളെ അനുഗമിക്കുന്ന ഈ ഘോഷയാത്ര ഭക്തിയുടെയും ഗാംഭീര്യത്തിന്റെയും ഒരു കാഴ്ചയാണ്. ഘോഷയാത്രയിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന രാജകുടുംബാംഗങ്ങളുടെ കാഴ്ച ഉത്സവത്തിന് സവിശേഷമായ ഒരു ആകർഷണീയതയും ചരിത്രപരമായ തുടർച്ചയും നൽകുന്നു, ഇത് കേരളത്തിലെ ഒരു പ്രധാന സാംസ്കാരിക പരിപാടിയാക്കുന്നു.
ശ്രീ പത്മനാഭ സ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിലെ പൈങ്കുനി ഉത്സവം ആത്മീയത, പാരമ്പര്യം, രാജകീയ പൈതൃകം എന്നിവയുടെ മിശ്രിതമാണ്, ഭക്തരെയും വിനോദസഞ്ചാരികളെയും ഒരുപോലെ ആകർഷിക്കുന്നു, ഈ പുരാതന ക്ഷേത്രത്തിന്റെ മഹത്വം കാണാനും സമ്പന്നമായ സാംസ്കാരിക ആചാരങ്ങളിൽ പങ്കെടുക്കാനും ഇത് സഹായിക്കുന്നു.
