‘ഹിന്ദു ആരാധനയുടെ തുടർച്ച’ കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി ;
“കാലക്രമേണ നിയന്ത്രിക്കപ്പെട്ടതാണെങ്കിലും, ആ സ്ഥലത്ത് ഹിന്ദു ആരാധനയുടെ തുടർച്ച ഞങ്ങൾ ശ്രദ്ധിച്ചു,” സമുച്ചയത്തിന്റെ ചരിത്രപരവും മതപരവുമായ പരിണാമം കണ്ടെത്തുന്നതിനിടെ ബെഞ്ച് നിരീക്ഷിച്ചു. “രാജ ഭോജുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സംസ്കൃത പഠനത്തിന്റെ ഒരു കേന്ദ്രമായി ഈ സ്ഥലത്തെ ചരിത്ര സാഹിത്യം സ്ഥാപിക്കുന്നു. ധാറിൽ വാഗ്ദേവി സരസ്വതി ദേവിക്ക് സമർപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു ക്ഷേത്രം നിലനിന്നിരുന്നുവെന്ന് ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നു. അതിനാൽ, വാഗ്ദേവി സരസ്വതി ദേവിയുടെ ക്ഷേത്രമുള്ള ഭോജ്ശാലയാണ് ഈ പ്രദേശത്തിന്റെ മതപരമായ സ്വഭാവം,” കോടതി വിധിന്യായത്തിൽ പറഞ്ഞു.
സംരക്ഷിത സ്മാരകത്തിൽ ചൊവ്വാഴ്ചകളിൽ ഹിന്ദുക്കൾക്ക് പൂജ നടത്താനും മുസ്ലീങ്ങൾക്ക് വെള്ളിയാഴ്ചകളിൽ നമസ്കരിക്കാനും അനുവാദം നൽകിയിരുന്ന എ.എസ്.ഐയുടെ 2003 ലെ സർക്കുലറും വിധി റദ്ദാക്കി.
- തർക്കം എന്താണ്?: ഭോജ്ശാലയെച്ചൊല്ലിയുള്ള തർക്കം പതിറ്റാണ്ടുകൾ പഴക്കമുള്ളതും പതിനൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഘടനയെച്ചൊല്ലിയുള്ള മത്സരപരമായ അവകാശവാദങ്ങളെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയുമാണ്. ഹിന്ദുക്കൾ ഈ സ്ഥലം വാഗ്ദേവിയായ (സരസ്വതി) സരസ്വതി ക്ഷേത്രമായി കണക്കാക്കുന്നു. എന്നാൽ മുസ്ലീങ്ങൾ ഇതിനെ കമാൽ മൗല പള്ളിയായും ആരാധിക്കുന്നു.
- പഴയ രീതി: 2003 മുതൽ ഇവിടെ ഇരുവിഭാഗങ്ങൾക്കും ആരാധനയ്ക്ക് അവസരമുണ്ടായിരുന്നു. ചൊവ്വാഴ്ചകളിൽ ഹിന്ദുക്കൾ പൂജയും, വെള്ളിയാഴ്ചകളിൽ മുസ്ലീങ്ങൾ നമസ്കാരവും നടത്തിവന്നു.
- കോടതി വിധി: 2026 മെയ് 15-ന് മധ്യപ്രദേശ് ഹൈക്കോടതി ഈ സ്ഥലം ഹിന്ദു ക്ഷേത്രമാണെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചു. സരസ്വതി ദേവിക്ക് സമർപ്പിച്ചതാണ് ഈ സ്ഥലമെന്നും, ഇവിടെ മുസ്ലീങ്ങൾക്ക് നമസ്കാരം നടത്താൻ അവകാശമില്ലെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി. ആവശ്യമെങ്കിൽ മുസ്ലീങ്ങൾക്ക് ധാർ ജില്ലയിൽ പള്ളിക്കായി മറ്റൊരു സ്ഥലം അനുവദിക്കാമെന്നും കോടതി അറിയിച്ചു.
- തുടർനടപടികൾ: ഹൈക്കോടതി വിധിക്കെതിരെ സുപ്രീം കോടതിയെ സമീപിക്കുമെന്ന് മുസ്ലീം സംഘടനകൾ (ഓൾ ഇന്ത്യ മുസ്ലീം പേഴ്സണൽ ലോ ബോർഡ്) വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്.
