ജലശക്തി ഉപയോഗിച്ച് നിർമ്മിക്കുന്ന വൈദ്യുതിയാണ് ജലവൈദ്യുതി. അണക്കെട്ടുകളിൽ സംഭരിച്ച ജലത്തിൻറെ ഊർജ്ജം ഉപയോഗിച്ചാണ് ജലവൈദ്യുതി ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്നത്. കണക്കുകൾ പ്രകാരം 2005-ൽ ലോകമെമ്പാടും വിതരണം ചെയ്തത് 715,000 മെഗാ വാട്ട് ജലവൈദ്യുതിയാണ്. ഇത് ഏകദേശം മൊത്തം വൈദ്യുതിയുടെ 19 ശതമാനം വരും.
സാധാരണയായി ഒരു അണക്കെട്ടിന് പിന്നിൽ സംഭരിക്കപ്പെടുന്ന ഒഴുകുന്ന വെള്ളത്തിന്റെ ഗതികോർജ്ജം ഉപയോഗിച്ചാണ് ജലവൈദ്യുതി ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നത്. പൈപ്പുകൾ (പെൻസ്റ്റോക്കുകൾ) വഴി വെള്ളം പുറത്തുവിടുകയും ജനറേറ്ററുകൾ കറക്കി വൈദ്യുതി ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്ന ടർബൈനുകൾ തിരിക്കുന്നതിലൂടെയും ഇത് സംഭവിക്കുന്നു. ഈ പുനരുപയോഗിക്കാവുന്ന പ്രക്രിയ ഗുരുത്വാകർഷണം ഉപയോഗിച്ച് വൈദ്യുതോർജ്ജം സൃഷ്ടിക്കുന്നു, പലപ്പോഴും റിസർവോയർ സംഭരണം അല്ലെങ്കിൽ നദിയുടെ ഒഴുക്ക് സംവിധാനങ്ങൾ വഴിയാണ് ഇത് നിയന്ത്രിക്കുന്നത്.
ജലവൈദ്യുതി ഉത്പാദനം – ഗുണങ്ങൾ:
സാമ്പത്തികം – ജലവൈദ്യുതി ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്നതിന് ഇന്ധനചെലവ് വരുന്നില്ല എന്നതാണ് പ്രധാന ഗുണം.
ഹരിതഗൃഹ വാതകം – ജലവൈദ്യുത പ്ലാൻറുകളിൽ ഫോസിൽ ഇന്ധനം ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നില്ല. അതിനാൽ കാർബൺ ഡൈയോക്സൈഡ് പോലുള്ള ഹരിത ഗൃഹ വാതകങ്ങൾ പുറത്ത് വരുന്നില്ല. എന്നാൽ വൻ ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികൾക്ക് ആയിരക്കണക്കിന് ജനങ്ങളെ കുടിയൊഴിപ്പിക്കേണ്ടിവരുന്നത് പരിസ്ഥിതി, സാമുഹിക പ്രശ്നങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുന്നുണ്ട്. ഭൂകമ്പ സാദ്ധ്യതയും വൻകിട പദ്ധതികൾ പങ്കുവയ്ക്കുന്നുണ്ട്. 1000 മെഗാവാട്ടിൽ കൂടുതലുള്ള പദ്ധതികളാണ് ഇത്തരം പ്രതിബന്ധങ്ങളുണ്ടാക്കുന്നത്.
ജലവൈദ്യുതി ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന രീതി (How it is produced):
- ജലസംഭരണം (Storage): അണക്കെട്ടുകളിൽ (Dam) വലിയ തോതിൽ ജലം സംഭരിക്കുന്നു. ഈ വെള്ളത്തിന് ‘പൊട്ടൻഷ്യൽ എനർജി’ (Potential Energy) കൂടുതലായിരിക്കും.
- ജലപ്രവാഹം (Water Flow): അണക്കെട്ടിലെ വാൽവുകൾ തുറക്കുമ്പോൾ, വെള്ളം വലിയ പൈപ്പുകളിലൂടെ (Penstock) അതിവേഗം താഴേക്ക് ഒഴുകുന്നു.
- ടർബൈൻ കറക്കൽ (Turbine Rotation): താഴേക്ക് പതിക്കുന്ന ജലം ടർബൈൻ (Turbine) ബ്ലേഡുകളിൽ ശക്തിയായി ഇടിച്ച് അവയെ അതിവേഗം കറക്കുന്നു. ഇവിടെ ജലത്തിൻ്റെ ചലനശക്തി (Kinetic Energy) യാന്ത്രിക ഊർജ്ജമായി (Mechanical Energy) മാറുന്നു.
- വൈദ്യുതി ഉത്പാദനം (Generation): ടർബൈനുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ജനറേറ്റർ (Generator) കറങ്ങുകയും, കാന്തികക്ഷേത്രം ഉപയോഗിച്ച് ഈ യാന്ത്രിക ഊർജ്ജത്തെ വൈദ്യുതിയാക്കി മാറ്റുകയും ചെയ്യുന്നു.
- വിതരണം (Distribution): നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട വൈദ്യുതി ട്രാൻസ്ഫോർമറുകൾ വഴി വർദ്ധിപ്പിച്ച് പവർ ലൈനുകളിലൂടെ ഉപഭോക്താക്കളിലേക്ക് എത്തിക്കുന്നു.
- പുനരുപയോഗിക്കാവുന്ന ഊർജ്ജ സ്രോതസ്സ്.
- ഇന്ധനച്ചെലവില്ല (Fuel cost is zero).
- ഹരിതഗൃഹ വാതകങ്ങൾ പുറന്തള്ളുന്നില്ല.
- വൻകിട പദ്ധതികൾക്ക് വലിയ സ്ഥലം ആവശ്യമാണ്.
- ഭൂകമ്പ സാദ്ധ്യത.









