പ്രധാനമന്ത്രി മോദി ഇന്ന് പുതിയ ഓഫീസിലേക്ക്; എന്താണ് ‘സേവാ തീർഥി’ൻ്റെ പ്രത്യേകതകൾ?

കാബിനറ്റ് യോഗത്തിന് ശേഷം കേന്ദ്ര മന്ത്രിമാരും ഉന്നത ഉദ്യോഗസ്ഥരും സൗത്ത് ബ്ലോക്കിൽ നിന്ന് സേവ തീർഥിലേക്ക് എത്തും. പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ ഓഫിസ് അടങ്ങിയ സേവാ തീർഥ് 1, കാബിനറ്റ് സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അടങ്ങുന്ന സേവാ തീർഥ് 2, ദേശീയ സുരക്ഷാ കൗൺസിൽ സെക്രട്ടേറിയറ്റും ദേശീയ സുരക്ഷാ ഉപദേഷ്ടാവ് അജിത് ഡോവലിന്റെ ഓഫിസും അടങ്ങുന്ന സേവാ തീർഥ് 3യും പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമാണ്. പുതിയ പാർലമെന്റ് മന്ദിരവും സെൻട്രൽ വിസ്ത പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമാണ്. കാബിനറ്റ് സെക്രട്ടേറിയറ്റ് ഇതിനകം രാഷ്ട്രപതി ഭവനിൽ നിന്ന് സേവ തീർഥ് -2 ലേക്ക് മാറി.

പിഎംഒയുടെ മാറ്റത്തെത്തുടർന്ന് പ്രതിരോധ – വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയങ്ങൾ ഏതാനും ആഴ്ചകൾക്കുള്ളിൽ സൗത്ത് ബ്ലോക്കിൽ നിന്ന് ഒന്നിലധികം ഓഫീസുകളിലേക്ക് മാറും. നോർത്ത് ബ്ലോക്ക് പൂർണമായും ഒഴിപ്പിച്ച് മന്ത്രാലയങ്ങൾ ഐക്കണിക് കെട്ടിടത്തിൽ നിന്ന് രാജ് പഥ് എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന കർത്തവ്യ പാതയിലെ പുതിയ കെട്ടിടങ്ങളിലേക്ക് മാറി.

അഞ്ച് പതിറ്റാണ്ടിലേറെയായി കേന്ദ്ര സർക്കാരിന്റെ എല്ലാ പ്രധാന തീരുമാനങ്ങളുടെയും കേന്ദ്രമായിരുന്നു ബ്രിട്ടീഷ് കാലഘട്ടത്തിലെ കെട്ടിടമായ സൗത്ത് ബ്ലോക്ക്. പ്രധാനമന്ത്രി ജവഹർലാൽ നെഹ്‌റുവിന്റെ കീഴിലുള്ള ആദ്യ മന്ത്രിസഭാ യോഗം സൗത്ത് ബ്ലോക്കിലാണ് നടന്നത്. റെയ്‌സിന കുന്നിലെ സൗത്ത് ബ്ലോക്കും നോർത്ത് ബ്ലോക്കും 1931ൽ നിർമിച്ചതാണ്. പ്രധാനമന്ത്രിക്ക് അടിസ്ഥാന ഭരണപരമായ സഹായം നൽകുന്നതിനായി 1947ൽ പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ സെക്രട്ടേറിയറ്റ് (പിഎംഎസ്) ആയി പിഎംഒയുടെ ചരിത്രം ആരംഭിക്കുന്നു. 1964ൽ ലാൽ ബഹാദൂർ ശാസ്ത്രി പ്രധാനമന്ത്രിയായതിനുശേഷം പിഎംഎസിന് നിയമപരമായ പദവി ലഭിച്ചതോടെയാണ് ആദ്യ ഘടനാപരമായ മാറ്റം സംഭവിച്ചത്. ഇന്ദിരാഗാന്ധിയുടെ കാലത്ത് ഓഫീസിന്റെ അധികാരം ഗണ്യമായി വർധിച്ചു. 1977 ൽ മൊറാർജി ദേശായിയുടെ കാലത്ത് ഇത് പിഎംഒ എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്യപ്പെട്ടു.

സേവാ തീർഥ് കെട്ടിടത്തിൽ പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ ഓഫീസ്, ദേശീയ സുരക്ഷാ കൗൺസിൽ സെക്രട്ടേറിയറ്റ്, കാബിനറ്റ് സെക്രട്ടേറിയറ്റ് എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. ധനകാര്യ മന്ത്രാലയം, പ്രതിരോധ മന്ത്രാലയം, ആരോഗ്യ – കുടുംബക്ഷേമ മന്ത്രാലയം, കോർപറേറ്റ് കാര്യ മന്ത്രാലയം, വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രാലയം, സാംസ്കാരിക മന്ത്രാലയം, നിയമ – നീതി മന്ത്രാലയം, വിവര – പ്രക്ഷേപണ മന്ത്രാലയം, കൃഷി – കർഷക ക്ഷേമ മന്ത്രാലയം, രാസവസ്തുക്കൾ – വളങ്ങൾ മന്ത്രാലയം, ഗോത്രകാര്യ മന്ത്രാലയം എന്നിവയുൾപ്പെടെ നിരവധി പ്രധാന മന്ത്രാലയങ്ങൾ കർത്തവ്യ ഭവൻ-1 & 2 ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.

പതിറ്റാണ്ടുകളായി നിരവധി പ്രധാന ഓഫീസുകളും മന്ത്രാലയങ്ങളും സെൻട്രൽ വിസ്റ്റ മേഖലയിലെ ഒന്നിലധികം സ്ഥലങ്ങളിൽ വ്യാപിച്ചുകിടക്കുകയായിരുന്നു. ഈ ചിതറിക്കിടക്കൽ പ്രവർത്തന കാര്യക്ഷമതയില്ലായ്മ, ഏകോപന വെല്ലുവിളികൾ, അറ്റകുറ്റപ്പണി ചെലവുകൾ, അനുയോജ്യമല്ലാത്ത പ്രവർത്തന അന്തരീക്ഷം എന്നിവയ്ക്ക് കാരണമായിയിരുന്നു.