കാഴ്ചയ്ക്ക് ഗോചരമായ രീതിയിൽ ഭൗമാന്തരീക്ഷത്തിലെ നീരാവി ഘനീഭവിച്ചുണ്ടാകുന്ന വാതകപിണ്ഡങ്ങളാണ് മേഘങ്ങൾ. അന്തരീക്ഷത്തിൽ മേഘങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്ന ഉയരത്തിനനുസൃതമായി അവയിൽ ഘനീഭവിച്ച നീരാവിയോ, മഞ്ഞുപരലുകളോ കാണപ്പെടാം. മേഘങ്ങളെപ്പറ്റി പഠിക്കുന്ന ശാസ്ത്രശാഖയാണ് നെഫോളജി.
സ്ട്രാറ്റസ് മേഘങ്ങൾ, താഴ്ന്ന നിരപ്പിൽ കാണപ്പെടുന്നതും പരന്നതുമായ മേഘങ്ങളാണ്. ഇവ ആകാശത്ത് ഒരു നേരിയ പാളി പോലെ കാണപ്പെടുന്നു. പലപ്പോഴും ചാരനിറത്തിലോ വെളുത്ത നിറത്തിലോ ഇവ കാണപ്പെടുന്നു. ആകാശം മുഴുവൻ “മേഘാവൃതമായിരിക്കും” എന്നു കാലാവസ്ഥാ നിരീക്ഷകർ പറയുമ്പോൾ ഇത്തരം മേഘങ്ങളെപ്പറ്റിയാണ് പറയുന്നത്. സ്ട്രാറ്റസ് മേഘങ്ങൾ അനുകൂല സാഹചര്യങ്ങളിൽ മഴക്കാറുകളായി മാറും. അപ്പോൾ ഇവയെ നിംബോ സ്ട്രാറ്റസ് എന്നു വിളിക്കുന്നു.
സ്ട്രാറ്റസ് മേഘങ്ങൾ താഴ്ന്ന നിലയിലുള്ള മേഘങ്ങളാണ് , ഇവ തിരശ്ചീന പാളികളായി ഏകീകൃത അടിത്തറയുള്ളവയാണ്, ഉയരുന്ന താപപ്രവാഹങ്ങൾ മൂലമുണ്ടാകുന്ന സംവഹന അല്ലെങ്കിൽ ക്യുമുലിഫോം മേഘങ്ങൾക്ക് വിപരീതമായി . സ്ട്രാറ്റസ് എന്ന പദം താഴ്ന്ന ഉയരത്തിൽ പരന്നതും, മൂടൽമഞ്ഞുള്ളതും , സവിശേഷതയില്ലാത്തതുമായ മേഘങ്ങളെ വിവരിക്കുന്നു, ഇരുണ്ട ചാരനിറം മുതൽ മിക്കവാറും വെള്ള വരെ നിറം വ്യത്യാസപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ] സ്ട്രാറ്റസ് എന്ന പദം ലാറ്റിൻ പ്രിഫിക്സ് സ്ട്രാറ്റോ–യിൽ നിന്നാണ് വന്നത് , അതായത് “പാളി” അല്ലെങ്കിൽ “ഷീറ്റ്”. [ 3 ] സ്ട്രാറ്റസ് മേഘങ്ങൾ നേരിയ ചാറ്റൽ മഴയോ ചെറിയ അളവിൽ മഞ്ഞോ ഉണ്ടാക്കിയേക്കാം . പ്രഭാത മൂടൽമഞ്ഞ് ഉയർത്തുന്നതിലൂടെയോ താഴ്ന്ന ഉയരത്തിൽ നീങ്ങുന്ന തണുത്ത വായുവിലൂടെയോ രൂപം കൊള്ളുന്ന ഭൂമിക്കു മുകളിലുള്ള മൂടൽമഞ്ഞാണ് ഈ മേഘങ്ങൾ . ചിലർ ഈ മേഘങ്ങളെ അവയുടെ മൂടൽമഞ്ഞ് പോലുള്ള രൂപത്തിന് “ഉയർന്ന മൂടൽമഞ്ഞ്” എന്ന് വിളിക്കുന്നു.
ഈർപ്പമുള്ളതും തണുത്തതുമായ വായു താഴ്ന്ന പ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് ഇറങ്ങുമ്പോഴോ അല്ലെങ്കിൽ ചൂടുള്ള വായു മുകളിലേക്ക് ഉയരുമ്പോഴോ സ്ട്രാറ്റസ് മേഘങ്ങൾ രൂപം കൊള്ളുന്നു. ദുർബലമായ ലംബ പ്രവാഹങ്ങൾ നിലത്തുനിന്ന് വായുവിന്റെ ഒരു പാളി ഉയർത്തുമ്പോൾ സ്ട്രാറ്റസ് മേഘങ്ങൾ രൂപം കൊള്ളുന്നു, ഇത് ലാപ്സ് നിരക്കിനെ തുടർന്ന് മർദ്ദം കുറയ്ക്കുന്നു. ഇത് അഡിയബാറ്റിക് തണുപ്പിക്കൽ കാരണം ആപേക്ഷിക ആർദ്രത വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിന് കാരണമാകുന്നു . അന്തരീക്ഷ സ്ഥിരത സമൃദ്ധമായ പരിതസ്ഥിതികളിലാണ് ഇത് സംഭവിക്കുന്നത്. സ്ട്രാറ്റസ് മേഘങ്ങൾ നേരിയ പാളികളായി കാണപ്പെടുന്നു. ചിലപ്പോൾ ഇവ മൂടൽമഞ്ഞിനോട് സാമ്യമുള്ളതായിരിക്കും. നേരിയ ചാറ്റൽ മഴയോ മഞ്ഞോ ഈ മേഘങ്ങളിൽ നിന്ന് പെയ്യാറുണ്ട്. ചിലപ്പോൾ ഇവയെ “ഉയർന്ന മൂടൽമഞ്ഞ്” എന്നും വിളിക്കാറുണ്ട്, കാരണം ഇവ മൂടൽമഞ്ഞിനോട് സാമ്യമുള്ളതാണ്.
സ്ട്രാറ്റസ് മേഘങ്ങൾ പ്രധാനമായും രണ്ട് തരത്തിലുണ്ട്: സ്ട്രാറ്റസ് നെബുലോസസ്, സ്ട്രാറ്റസ് ഫ്രാക്റ്റസ്. സ്ട്രാറ്റസ് നെബുലോസസ് കൂടുതൽ നേരിയതും സവിശേഷതകളില്ലാത്തതുമാണ്. സ്ട്രാറ്റസ് ഫ്രാക്റ്റസ്, സ്ട്രാറ്റസ് നെബുലോസസിന്റെ ശകലങ്ങളായി കാണപ്പെടുന്നു. സ്ട്രാറ്റസ് മേഘങ്ങൾ സവിശേഷതയില്ലാത്ത ചാരനിറം മുതൽ വെളുത്ത നിറം വരെയുള്ള മേഘ പാളികൾ പോലെ കാണപ്പെടുന്നു. അന്തരീക്ഷ താപനിലയെ ആശ്രയിച്ച് അവയിൽ ജലത്തുള്ളികൾ, സൂപ്പർകൂൾഡ് ജലത്തുള്ളികൾ അല്ലെങ്കിൽ ഐസ് പരലുകൾ എന്നിവ അടങ്ങിയിരിക്കാം.
