ഭൂമിയിലെ പാറക്കൂട്ടങ്ങൾക്കിടയിൽ പ്രകൃത്യാ കണ്ടുവരുന്നതും കത്താൻ കഴിവുള്ളതുമായ ദ്രാവകമാണ് പെട്രോളിയം. വിവിധ തരത്തിലുള്ള ഹൈഡ്രോകാർബണുകളുടെ സങ്കീർണ്ണമായ മിശ്രിതമാണ് ഇവ, കൂടെ മറ്റുള്ള ജൈവസംയുക്തങ്ങളും കാണപ്പെടുന്നു. പെട്രോളിയത്തെ ‘സ്വാഭാവിക എണ്ണ’ (crude oil) എന്നും പറയാറുണ്ട്. 1546 ൽ ജർമൻ ശാസ്ത്രജ്ഞനായ ജോർജ് ബൗർ ആണ് പെട്രോളിയം എന്ന പദം ആദ്യമായി ഉപയോഗിച്ചത്. സമുദ്രങ്ങളിൽ ജീവിച്ചിരുന്ന പുരാതന സൂക്ഷ്മജീവികളുടെ (പ്ലാങ്ക്ടൺ, ആൽഗകൾ) അവശിഷ്ടങ്ങളിൽ നിന്നാണ് ക്രൂഡ് ഓയിൽ രൂപപ്പെടുന്നത്. ലക്ഷക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ്, ഈ അവശിഷ്ടങ്ങൾ കടലിന്റെ അടിത്തട്ടിലെ ചെളിയിലും മണലിലും പുതഞ്ഞു, ഓക്സിജൻ ലഭിക്കാത്ത അവസ്ഥയിൽ ഉയർന്ന താപനിലയുടെയും സമ്മർദ്ദത്തിന്റെയും സ്വാധീനത്തിൽ, അവ ക്രൂഡ് ഓയിൽ എന്ന ഹൈഡ്രോകാർബൺ മിശ്രിതമായി പരിണമിച്ചു.
സ്വാഭാവിക എണ്ണ മാത്രമാണ് പെട്രോളിയത്തിലടങ്ങിയിരിക്കുന്നത്. എന്നാൽ സാധാരണഗതിയിൽ പെട്രോളിയത്തിൽ സ്വാഭാവിക എണ്ണയും പ്രകൃതിവാതകവും അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന രീതിയിലായിരിക്കും. സ്വാഭാവിക എണ്ണയും (ക്രൂഡ് ഓയിൽ) പ്രകൃതിവാതകവും ഹൈഡ്രോകാർബൺ മിശ്രിതങ്ങളാണ്. ലളിത ഹൈഡ്രോകാർബണുകളായ മീഥെയ്ൻ, എഥെയ്ൻ, പ്രൊപെയ്ൻ, ബ്യൂട്ടെയ്ൻ എന്നിവ ഭൗമോപരിതല മർദ്ദത്തിലും താപനിലയിലും വാതകരൂപത്തിലാണെങ്കിൽ, പെന്റെയ്ൻ മുതലങ്ങോട് ഭാരം കൂടിയ ഹൈഡ്രോകാർബണുകൾ ദ്രാവകരൂപത്തിലും ഖരരൂപത്തിലുമായിരിക്കും. എന്നാൽ ഭൂമിക്കടിയിൽ അവയുടെ സ്ഥാനത്തിന്റെ ചുറ്റുപാടനുസരിച്ച് അവയുടെ പദാർത്ഥനിലയിൽ മാറ്റം വരുന്നതാണ്. നാല് വ്യത്യസ്ത തരത്തിൽപ്പെട്ട ഹൈഡ്രോകാർബൺ തൻമാത്രകളാണ് സ്വാഭാവിക എണ്ണയിൽ കാണപ്പെടുന്നു. ഒരോ മേഖലയിൽ നിന്നും ലഭിക്കുന്ന എണ്ണയിൽ ഇവയുടെ അനുപാതത്തിൽ മാറ്റമുണ്ടാകും ഇത് എണ്ണയുടെ ഗുണങ്ങളെ നിശ്ചയിക്കുന്നു.
ഒരു എണ്ണക്കിണറിന്റെ ഉല്പാദനത്തിന്റെ ഗണ്യഭാഗവും സ്വാഭാവിക എണ്ണയായിരിക്കും, ഇതിൽ അല്പം പ്രകൃതിവാതകം ലയിച്ചു ചേർന്നിരിക്കും. ഭൗമോപരിതലത്തിലെ മർദ്ദം ഭൂമിക്കടിയിലേതിനേക്കാൾ കുറഞ്ഞ രീതിയിലായതിനാൽ ലയിച്ചു ചേർന്നിരിക്കുന്ന ഹൈഡ്രോകാർബൺ വാതകങ്ങൾ മിശ്രിതത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തു കടന്ന് വാതകരൂപം പ്രാപിക്കും. എണ്ണക്കിണറിൽ നിന്നും ലഭിക്കുന്ന വാതകങ്ങളിൽ കൂടുതലും പ്രകൃതിവാതകമായിരിക്കുമെങ്കിലും ഉപരിതലത്തേക്കാൾ താപനിലയും മർദ്ദവും ഭൗമാന്തർഭാഗത്ത് കൂടുതലായതിനാൽ പെന്റെയ്ൻ, ഹെക്സെയ്ൻ, ഹെപ്റ്റെയ്ൻ എന്നിവ വാതകരൂപത്തിൽ ലഭിക്കുന്ന വാതകങ്ങളിൽ അടങ്ങിയിരിക്കും. ഭൗമോപരിതല സാഹചര്യത്തിൽ ഇവ ഘനീഭവിക്കും, ഇവയെ കണ്ടൻസേറ്റ് (condensate) എന്നു വിളിക്കുന്നു.
അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന ഹൈഡ്രോകാർബണുകളുടെ അളവിൽ വലിയ മാറ്റമുണ്ടാകാറുണ്ട്, നേർമയായ എണ്ണയിൽ ഭാരത്തിന്റെ 97% വും ഘന എണ്ണയിലും ബിറ്റുമിനിലും ഭാരത്തിന്റെ 50% വരെ ഹൈഡ്രോകാർബണുകൾ കാണപ്പെടുന്നു. പെട്രോളിയത്തിൽ അടങ്ങിയിട്ടുള്ള ഹൈഡ്രോകാർബണുകൾ കൂടുതലായും ആൽക്കെയ്നുകൾ, സൈക്ലോആൽക്കെയ്നുകൾ, ആരോമാറ്റിക്ക് ഹൈഡ്രോകാർബണുകൾ എന്നിവയാണ്, മറ്റുള്ള ജൈവസംയുക്തങ്ങളിൽ കൂടുതലായും നൈട്രജൻ, ഓക്സിജൻ, സൾഫർ എന്നിവയും നേരിയതോതിൽ ഇരുമ്പ്, നിക്കൽ, ചെമ്പ്, വനേഡിയം തുടങ്ങിയ ലോഹങ്ങളും കാണപ്പെടുന്നു. തന്മാത്രകളുടെ കൃത്യമായ അനുപാതം വളരെ വ്യത്യാസപ്പെടാറുണ്ട്.
സ്രോതസ്സ്: ലക്ഷക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് കടലിൽ ജീവിച്ചിരുന്ന പ്ലാങ്ക്ടൺ, ആൽഗകൾ തുടങ്ങിയ സൂക്ഷ്മജീവികളുടെ അവശിഷ്ടങ്ങളാണ് ഇതിന്റെ പ്രധാന സ്രോതസ്സ്.
-
- അടിത്തട്ടിലെ നിക്ഷേപം: ഈ ജീവികളുടെ മൃതദേഹങ്ങൾ കടലിന്റെയോ തടാകങ്ങളുടെയോ അടിത്തട്ടിലേക്ക് അടിയുകയും, ഓക്സിജൻ ലഭ്യമല്ലാത്ത സാഹചര്യങ്ങളിൽ അടിഞ്ഞുകൂടിയ ചെളി, മണൽ തുടങ്ങിയവയുടെ പാളികളാൽ മൂടപ്പെടുകയും ചെയ്തു.
- പരിണാമം: ദശലക്ഷക്കണക്കിന് വർഷങ്ങളായി, ഈ അവശിഷ്ടങ്ങൾ ഭൂമിക്കടിയിലെ പാറകൾക്കടിയിൽ ഉയർന്ന താപനിലയുടെയും വലിയ സമ്മർദ്ദത്തിന്റെയും സ്വാധീനത്തിൽ ‘ജൈവ-താപ പക്വത’ (bio-thermal maturity) എന്ന പ്രക്രിയയിലൂടെ പരിണമിച്ചു.
- അന്തിമ രൂപം: ഈ പ്രക്രിയയുടെ ഫലമായി, അവ ഹൈഡ്രോകാർബണുകളുടെ ഒരു ദ്രാവക മിശ്രിതമായി രൂപപ്പെടുന്നു. ഇതിനെയാണ് ക്രൂഡ് ഓയിൽ എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.
