ബ്ലാക്ക് ഹോൾ (Black hole) എന്നത് അതിശക്തമായ ഗുരുത്വാകർഷണമുള്ള ഒരു പ്രപഞ്ച വസ്തുവാണ്, അതിൽ നിന്ന് പ്രകാശത്തിന് പോലും രക്ഷപ്പെടാൻ കഴിയില്ല. ഇതിനെ മലയാളത്തിൽ തമോദ്വാരം എന്ന് വിളിക്കുന്നു. തമോദ്വാരങ്ങളെ നേരിട്ട് നിരീക്ഷിക്കാൻ കഴിയില്ലെങ്കിലും, അവയുടെ സമീപത്തുള്ള വസ്തുക്കളിൽ അവ ചെലുത്തുന്ന സ്വാധീനത്തിലൂടെ കണ്ടെത്താനാകും. ഉയർന്ന ഗുരുത്വാകർഷണം മൂലം പ്രകാശത്തിനുപോലും പുറത്തുകടക്കാനാകാത്ത മേഖലയാണ് തമോദ്വാരം അല്ലെങ്കിൽ തമോഗർത്തം (Black hole). തമോദ്വാരത്തിന്റെ സീമയായ സംഭവചക്രവാളത്തിനകത്തേക്ക് വസ്തുക്കൾക്ക് പ്രവേശിക്കാമെന്നല്ലാതെ പ്രകാശം ഉൾപ്പെടെ യാതൊന്നിനും ഗുരുത്വാകർഷണം മറികടന്ന് ഈ പരിധിക്ക് പുറത്തുകടക്കാനാകില്ല. പ്രകാശം പ്രതിഫലിപ്പിക്കുകയോ പുറത്തുവിടുകയോ ചെയ്യാത്തതിനാൽ തമോദ്വാരം പുറംലോകത്തിന് അദൃശ്യമായിരിക്കും. തമോദ്വാരങ്ങൾക്ക് താപനില ഉണ്ടെന്നും അവ ഹോക്കിങ് വികിരണം പുറപ്പെടുവിക്കുന്നുവെന്നും ക്വാണ്ടം പഠനങ്ങൾ കാണിക്കുന്നു.
തമോദ്വാരം അദൃശ്യമാണെങ്കിലും, ചുറ്റുമുള്ള വസ്തുക്കളിൽ അതുളവാക്കുന്ന മാറ്റങ്ങളിലൂടെ അതിന്റെ സാന്നിധ്യം മനസ്സിലാക്കാനാകും. ഒരുകൂട്ടം നക്ഷത്രങ്ങൾ പ്രപഞ്ചത്തിൽ ശൂന്യമായ സ്ഥലത്തെ പരിക്രമണം ചെയ്യുന്നതായി കാണാനായാൽ അവിടെ ഒരു തമോദ്വാരമുണ്ടെന്ന് ഊഹിക്കാം. തമോദ്വാരത്തിന് ഇരട്ടനക്ഷത്രമുണ്ടെങ്കിൽ അതിൽ നിന്നും തമോദ്വാരത്തിലേക്ക് വാതകങ്ങൾ വീഴുകയും ഉയർന്ന താപനിലയിലേക്ക് മാറ്റപ്പെടുന്ന ഇവ എക്സ്-റേ വികിരണം പുറപ്പെടുവിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഭൂമിയിലുള്ളതും ഭൂമിയെ ചുറ്റിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നതുമായ ദൂരദർശിനികൾ വഴി ഈ വികിരണം കണ്ടെത്താനാകും. ഇത്തരം നിരീക്ഷണങ്ങളിലൂടെ പ്രപഞ്ചത്തിൽ തമോദ്വാരങ്ങളുടെ അസ്തിത്വം ഉറപ്പാക്കാനായിട്ടുണ്ട്.
നക്ഷത്രത്തിന്റെ അവസാനത്തോടനുബന്ധിച്ച് ഊർജ്ജസൃഷ്ടിക്കുള്ള കഴിവ് പൂർണ്ണമായി അവസാനിച്ച പിണ്ഡം സ്വന്തം ഗുരുത്വാകർഷണത്താൽ വീണ്ടും വീണ്ടും ചുരുങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കും, ഇങ്ങനെ ചുരുങ്ങുന്നതോടൊപ്പം നക്ഷത്രത്തിന്റെ ഗുരുത്വാകർഷണവും വർദ്ധിക്കുന്നു. ഗുരുത്വാകർഷണം ഒരളവിലേറെ വർദ്ധിച്ച് പ്രകാശത്തെപ്പോലും പിടിച്ചു നിർത്താനുള്ള കഴിവ് ആർജ്ജിക്കുമ്പോൾ നക്ഷത്രം തമോദ്വാരമായി മാറുന്നു. തമോദ്വാരങ്ങളെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ:
- രൂപീകരണം:നക്ഷത്രങ്ങളുടെ ഗുരുത്വാകർഷണഫലമായുണ്ടാകുന്ന സങ്കോചം മൂലമോ അല്ലെങ്കിൽ ഉയർന്ന ഊർജ്ജത്തിലുള്ള കൂട്ടിയിടികളിൽ നിന്നോ ഇത് രൂപം കൊള്ളാം.
- വളർച്ച:ഒരിക്കൽ രൂപീകൃതമായിക്കഴിഞ്ഞാൽ, സമീപത്തുള്ള നക്ഷത്രാന്തര ധൂളികളെയും മറ്റ് വസ്തുക്കളെയും വിഴുങ്ങിക്കൊണ്ട് തമോദ്വാരങ്ങൾക്ക് വളരാൻ സാധിക്കും.
- ഹോക്കിങ് വികിരണം:തമോദ്വാരങ്ങൾ പൂർണ്ണമായും ഇരുണ്ടവയല്ലെന്നും ചെറിയ അളവിൽ ഊർജ്ജം പുറത്തുവിടുമെന്നും സ്റ്റീഫൻ ഹോക്കിങ് തെളിയിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇതിനെയാണ് ഹോക്കിങ് വികിരണം എന്ന് പറയുന്നത്.
