താർ മരുഭൂമിയുടെ ഹൃദയഭാഗത്ത് അത്ഭുതം സൃഷ്ടിച്ച് ഏഷ്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ കൃത്രിമ മരുഭൂ തടാകം (Mega Desert Reservoir) യാഥാർത്ഥ്യമാക്കി ഇന്ത്യ. രാജസ്ഥാനിലെ ജയ്‌സാൽമീർ ഘണ്ടിയാലി മേഖലയിൽ ജൽ ജീവൻ മിഷന്റെ കീഴിൽ 242 കോടി രൂപ ചെലവഴിച്ചാണ് 28 കിലോമീറ്റർ നീളമുള്ള ഈ പടുകൂറ്റൻ ജലാശയം നിർമ്മിച്ചത്. കൊടുംവരൾച്ച നേരിടുന്ന മരുഭൂമിയിലെ ജനങ്ങൾക്ക് കുടിവെള്ളവും ജലസുരക്ഷയും ഉറപ്പാക്കാൻ ലക്ഷ്യമിട്ട് പൂർത്തിയാക്കിയ പദ്ധതി സാങ്കേതിക തികവിന്റെ വലിയൊരു വിസ്മയമായി മാറിക്കഴിഞ്ഞു.
7,500 ഹെക്ടർ വിസ്തൃതിയിൽ വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന തടാകത്തിന് 33 അടി (10 മീറ്റർ) ആഴമുണ്ട്. മണലിലേക്ക് വെള്ളം ഊർന്നിറങ്ങി നഷ്ടപ്പെടുന്നത് തടയാൻ തടാകത്തിന്റെ അടിത്തട്ടിൽ 76 ലക്ഷം ചതുരശ്ര മീറ്റർ വിസ്തൃതിയിൽ അത്യാധുനിക എച്ച്ഡിപിഇ (HDPE) പ്ലാസ്റ്റിക് ജിയോമെംബ്രേൻ ഷീറ്റുകൾ പാകിയാണ് നിർമ്മാണം പൂർത്തിയാക്കിയത്. അതികഠിനമായ ചൂടിൽ നിന്നും മണൽക്കാറ്റുകളിൽ നിന്നും സംരക്ഷിക്കാൻ ഈ പ്ലാസ്റ്റിക് പാളിക്ക് മുകളിൽ പ്രത്യേക മണ്ണിന്റെ ആവരണവും തീർത്തിട്ടുണ്ട്. 100 വർഷം വരെ കേടുകൂടാതെ ജലം ചോർന്നുപോകാതെ സംരക്ഷിക്കാൻ ഈ സാങ്കേതികവിദ്യയ്ക്ക് കഴിയും.
ഏകദേശം 4,000 കോടി ലിറ്ററോളം (1,413 ദശലക്ഷം ക്യുബിക് അടി) ജലം സംഭരിക്കാൻ ശേഷിയുള്ളതാണ് ഈ മെഗാ റിസർവോയർ. കൊടുംചൂടും കടുത്ത ജലക്ഷാമവും അനുഭവപ്പെടുന്ന താർ മരുഭൂമിയിൽ കാർഷിക-കുടിവെള്ള ആവശ്യങ്ങൾക്ക് സ്ഥിരം പരിഹാരമുണ്ടാക്കാൻ ഈ ബൃഹത്തായ പദ്ധതിക്ക് സാധിക്കും. മരുഭൂമിയുടെ സ്വാഭാവിക വെല്ലുവിളികളെ മറികടക്കാൻ എൻജിനീയറിങ് മികവ് പ്രയോജനപ്പെടുത്തിയ ഈ പദ്ധതി ആഗോളതലത്തിൽ തന്നെ വലിയ ശ്രദ്ധയാകർഷിക്കുകയാണ്.
ദാഹിച്ചു വരണ്ട താർ മരുഭൂമിയിൽ ലക്ഷക്കണക്കിന് മനുഷ്യർക്ക് ജീവജലമേകുന്ന ഈ അത്ഭുത നിർമ്മിതിയെ നിങ്ങൾ എങ്ങനെ വിലയിരുത്തുന്നു?
