ഇന്ത്യൻ മഹാസമുദ്രത്തിന്റെ ദ്വിധ്രുവം ( IOD ) എന്നത് സമുദ്രോപരിതല താപനിലയിലെ ക്രമരഹിതമായ ആന്ദോളനമാണ്, ഈ സമയത്ത് പടിഞ്ഞാറൻ ഇന്ത്യൻ മഹാസമുദ്രം സമുദ്രത്തിന്റെ കിഴക്കൻ ഭാഗത്തേക്കാൾ മാറിമാറി ചൂടും (പോസിറ്റീവ് ഘട്ടം) പിന്നീട് തണുപ്പും (നെഗറ്റീവ് ഘട്ടം) ആയി മാറുന്നു. ഇന്ത്യൻ മഹാസമുദ്രത്തിന്റെ കിഴക്കും പടിഞ്ഞാറുമുള്ള സമുദ്രോപരിതല താപനിലയിലെ വ്യതിയാനമാണ്, ഇത് പോസിറ്റീവ്, നെഗറ്റീവ് ഘട്ടങ്ങളിലായി സംഭവിക്കുന്നു; പോസിറ്റീവ് ഘട്ടത്തിൽ പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗം ചൂടാകുകയും കിഴക്ക് തണുക്കുകയും ചെയ്യുന്നു (ഇന്ത്യയിൽ നല്ല മഴ), നെഗറ്റീവ് ഘട്ടത്തിൽ ഇതിന്റെ വിപരീതമാവുകയും ചുറ്റുമുള്ള പ്രദേശങ്ങളിലെ കാലാവസ്ഥയെ ബാധിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രധാന കാലാവസ്ഥാ പ്രതിഭാസമാണ്.
ഓരോ 30 വർഷത്തെയും കാലയളവിൽ ശരാശരി നാല് പോസിറ്റീവ്-നെഗറ്റീവ് IOD സംഭവങ്ങൾ സംഭവിക്കുന്നു, ഓരോ സംഭവവും ഏകദേശം ആറ് മാസം നീണ്ടുനിൽക്കും. 1980 നും 2009 നും ഇടയിൽ 12 പോസിറ്റീവ് IODകൾ ഉണ്ടായിരുന്നു, 1980 നും 1992 നും ഇടയിൽ ഒരു നെഗറ്റീവ് സംഭവവും ഉണ്ടായില്ല. തുടർച്ചയായ പോസിറ്റീവ് IOD സംഭവങ്ങൾ സംഭവിക്കുന്നത് വളരെ അപൂർവമാണ്, അത്തരം രണ്ട് സംഭവങ്ങൾ മാത്രമേ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ളൂ, 1913–1914 ലും ബ്ലാക്ക് സാറ്റർഡേ കാട്ടുതീക്ക് മുമ്പുള്ള 2006 മുതൽ 2008 വരെയുള്ള തുടർച്ചയായ മൂന്ന് സംഭവങ്ങളിലും . 1,000 വർഷത്തെ കാലയളവിൽ തുടർച്ചയായ പോസിറ്റീവ് സംഭവങ്ങൾ രണ്ടുതവണ സംഭവിക്കുമെന്ന് മോഡലിംഗ് സൂചിപ്പിക്കുന്നു. 2007 ലെ പോസിറ്റീവ് IOD ലാ നിനയുമായി ചേർന്ന് പരിണമിച്ചു , ഇത് ലഭ്യമായ ചരിത്ര രേഖകളിൽ ഒരിക്കൽ മാത്രം സംഭവിച്ച വളരെ അപൂർവമായ ഒരു പ്രതിഭാസമാണ് (1967 ൽ). 2010 ഒക്ടോബറിൽ ശക്തമായ ഒരു നെഗറ്റീവ് IOD വികസിച്ചു, ഇത് ശക്തവും സമകാലികവുമായ ലാ നിനയുമായി ചേർന്ന് 2010–2011 ലെ ക്വീൻസ്ലാൻഡ് വെള്ളപ്പൊക്കത്തിനും 2011 ലെ വിക്ടോറിയൻ വെള്ളപ്പൊക്കത്തിനും കാരണമായി .
IOD പ്രധാന ഘട്ടങ്ങൾ :
- പോസിറ്റീവ് ഘട്ടം (Positive IOD):
- പടിഞ്ഞാറ് (ആഫ്രിക്കൻതീരം) സാധാരണയേക്കാൾചൂട്, കിഴക്ക് (ഇന്തോനേഷ്യൻതീരം) സാധാരണയേക്കാൾതണുത്തജലം.
- ഇന്ത്യൻഉപഭൂഖണ്ഡത്തിലുംആഫ്രിക്കൻതീരത്തുംമഴവർദ്ധിപ്പിക്കാൻസഹായിക്കും.
- നെഗറ്റീവ് ഘട്ടം (Negative IOD):
- പടിഞ്ഞാറ്ഭാഗംസാധാരണയേക്കാൾതണുത്തതുംകിഴക്ക്ഭാഗംസാധാരണയേക്കാൾചൂടുള്ളതുമായിരിക്കും.
- ഇന്തോനേഷ്യ, തെക്കുകിഴക്കൻഏഷ്യ, ഓസ്ട്രേലിയഎന്നിവിടങ്ങളിൽമഴവർദ്ധിപ്പിക്കാനുംഇത്കാരണമാകും.
പ്രാധാന്യം
- ഇന്ത്യൻമഹാസമുദ്രത്തിലെഈതാപനിലയിലെമാറ്റങ്ങൾ, ഇന്ത്യയുൾപ്പെടെചുറ്റുമുള്ളപ്രദേശങ്ങളിലെമൺസൂൺമഴയുടെഅളവിനെയുംകാലാവസ്ഥാരീതികളെയുംകാര്യമായിസ്വാധീനിക്കുന്നു.
- എൽ നിനോ (El Niño)യുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ചിലപ്പോൾ ഇത് സംഭവിക്കാറുണ്ട്, പോസിറ്റീവ് IOD എൽ നിനോ സമയത്തും നെഗറ്റീവ് IOD ലാ നിന (La Niña) സമയത്തും ഉണ്ടാകാറുണ്ട്.
- ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിലെമൺസൂണിന്റെ ശക്തിയെയും IOD ബാധിക്കുന്നു. 1997-98 ൽ ഒരു പ്രധാന പോസിറ്റീവ് IOD സംഭവിച്ചു, മറ്റൊന്ന് 2006 ൽ സംഭവിച്ചു. പസഫിക് സമുദ്രത്തിലെ എൽ നിനോ-സതേൺ ഓസിലേഷൻ (ENSO) പോലുള്ള സമാന പ്രതിഭാസങ്ങളുമായി ഇടപഴകുന്ന ആഗോള കാലാവസ്ഥയുടെ പൊതു ചക്രത്തിന്റെ ഒരു വശമാണ് IOD .
1999 ൽ ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് സയൻസിൽ നിന്നുള്ള ഇന്ത്യൻ കാലാവസ്ഥാ ഗവേഷകരാണ് IOD പ്രതിഭാസം ആദ്യമായി തിരിച്ചറിഞ്ഞത് .
